:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۳۰ مرداد ۱۳۹۶
:: English Section
P نگاه منتقد
واحدهاي غير مجاز توليد بتن

علی‌اصغر كیهانیفرایند شكل گیری یك واحد صنعتی باید در جهت توسعه پایدار و همسو با برنامه های پیش بینی شده دولت باشد و فلسفه تنظیم طرح های توجیهی نیز نخست ، توجیه فنی و اقتصادی خود طرح و دیگری هماهنگ كردن فرایند تأسیس، راه اندازی و رسیدن به محصول نهایی با نیازهایی است كه در برنامه های كلان كشور پیش بینی می شود ، بر همین اساس كلیه واحدهای صنعتی كه بدون داشتن طرح توجیهی و بدون طی مراحل قانونی اخذ مجوز فعالیت می كنند، اخلال گران بخش صنعت و تولید می باشند ، زیرا در فعالیت واحدهای دارای مجوز كه بر اساس نیازهای اساسی و از قبل پیش بینی شده كشور تأسیس شده اند،اخلال ایجاد كرده و تداوم این وضعیت در آینده بخش خصوصی و دولت را با مشكلات متعددی روبرو می كند .همچنین صنایع مختلف نه براساس خواست و تصمیم خود سرانه افراد بلكه باید بر اساس چارچوب قانونی و مبتنی بر نیازهای كشور تأسیس شوند و از فعالیت واحدهای غیر مجاز به شدت جلوگیری شود.
قوانین وضع شده در حوزه صنعت و تولید بایستی همزمان دارای دو قابلیت باشند ، اولاً‌ باید تولید كنندگان را به سمت ارتقاء كیفیت محصولات تولیدی هدایت ، تشویق و ترغیب كند و همزمان بصورت بسیار سخت گیرانه ای با واحدهای غیر مجاز و دارای محصولات نامرغوب و غیر استاندارد برخورد و از تداوم فعالیت آنها جلوگیری نماید . بعنوان نمونه در حال حاضر قوانین موجود در كشور ما ، در بخش تولید و عرضه مهمترین مصالح ساختمانی ( بتن ) به نحوی است كه هیچگونه حمایت و تشویقی برای تولید كنندگان بتن استاندارد در نظر نگرفته است و در مواردی هم كه درباره برخورد و جلوگیری از فعالیت واحدهای غیر مجاز و غیر استاندارد صحبتی شده عملاً اجرا نمی شود، و متأسفانه شاهد رشد روز افزون واحدهای غیر مجاز با محصولات غیر استاندارد هستیم و این واحدها تمام قوانین جاری كشور و ارگانهای مرتبط با بخش تولید و عرضه بتن آماده را دور می زنند.
زیرا تولید كننده ای كه محصول خود را منطبق بر استاندارد تولید می كند ، بایستی تمام قوانین موجود در كشور را رعایت كند تا موفق به اخذ گواهینامه استاندارد شود . از طرفی تولید محصول استاندارد نیازمند داشتن نیروی انسانی متخصص ، تجهیز آزمایشگاه كنترل كیفیت ، اصلاح دائمی خطوط تولید و انتخاب مواد اولیه مرغوب می باشد كه همه این موارد ، هزینه بَر می باشند ، حال آنكه تولیدكنندگان بتن غیر مجاز و غیر استاندارد ، هیچ یك از این هزینه ها را ندارند و در چنین شرایط ناعادلانه ای كه سراسر به سود تولیدكنندگان غیر استاندارد است ، واحدهایی كه گواهینامه استاندارد تولید بتن دریافت كرده اند ، نه از سر انگیزه های اقتصادی كه بیشتر دغدغه ارتقاء مقاومت ساخت و سازها را دارند و تقاضای حمایت جدی دولت از این واحدها انتظار زیادی نیست .
نخستین دستورالعمل های اجرایی به منظور تضمین پایداری بتن در برابر زلزله ، 33 سال پیش توسط انجمن بتن آمریكا منتشر گردید كه بعنوان ملاك عمل در اكثر كشورها پذیرفته شد . در نهایت مقررات جامع طراحی ساختمانهای بتن آرمه در برابر زلزله در فصل بیستم آیین نامه بتن ایران در سال 72 منتشر شد و سپس طی كار مطالعاتی و پژوهشی و جلسات متعدد استاندارد ملی 6044 بتن تدوین ، از تاریخ 1/8/81 رعایت این استاندارد اجباری اعلام شد و یكسال فرصت اعطایی به واحدهای تولید بتن آماده نیز به منظور اخذ گواهینامه استاندارد در تاریخ 1/8/82 به اتمام رسیده و از آن تاریخ به بعد تولید و مصرف بتن آماده مشمول استاندارد اجباری می باشد . تاكنون بیش از 12 واحد مجاز موفق به اخذ گواهینامه استاندارد شده اند ، و بر اساس ماده 6 قانون تأسیس مؤسسه استاندارد و ماده 13 قانون تعزیرات حكومتی بایستی سریعاً واحدهای تولید بتن فاقد گواهینامه استاندارد تعطیل شوند ، لیكن اراده قوی برای اجرای این قانون مشاهده نمی شود . البته مشكلات تولید و عرضه محصول استاندارد ، فقط به همین جا ختم نمی شود . بتن در كشور ما نه براساس رده مقاومتی ، كه بر اساس عیار سیمان مصرفی در هر مترمكعب بتن نرخ گذاری می شود . حال آنكه مهمترین ویژگی بتن ، مقاومتی است كه در برابر نیروهای وارده تحمل میكند و عیار سیمان ، به تنهایی نمی تواند تمام مشخصات بتن را بیان كند . در تولید دستی و غیر علمی بتن ، چه بسا عیار سیمان مصرفی در بتن بسیار بالا باشد اما بخاطر فرآوری غلط ، مقاومت مورد نیاز حاصل نشود موضوعی كه در اغلب پروژه ها مشهود است . فراهم كردن زمینه تولید و مصرف بتن استاندارد ، نیازمند تعریف مجدد این عنصر در مناسبات اقتصادی و عمرانی و منطبق كردن سیاستهای كلی دولت با ویژگیهای بتن استاندارد می باشد . برای رسیدن به این منظور ، ناگزیر از طی مراحل زیر می باشیم .
1 _ تحویل سیمان به كلیه واحدهای مجاز تولید بتن آماده كه از وزارت صنایع دارای مجوز قانونی فعالیت می باشند تا قبل از اخذ گواهینامه استاندارد ممنوع و چنانچه ظرف 3 ماه موفق به اخذ گواهینامه استاندارد نشوند ، پروانه آنها به حالت تعلیق در آید .
2 _ كلیه شهرداری ها و دستگاههای مرتبط با ساخت و سازهای شهری و پروژه های عمرانی ، ملزم به استفاده از بتن استاندارد هستند ، لذا پیمانكاران و شركت های مجری ملزم به ارائه مدارك مبنی بر تهیه بتن از واحد دارای گواهینامه استاندارد می باشند . بدیهی است كه چون تولید بتن منطبق بر استاندارد ملی 6044 تنها در صلاحیت واحدهای مجاز تولید بتن می باشد كه می توانند برای دریافت گواهینامه استاندارد اقدام و اخذ كنند، لذا هرگونه تولید و عمل آوری بتن ، علی رغم ادعاهایی مبنی بر تولید بصورت مهندسی ! توسط كارگاههای غیر مجاز و یا شركت های مجری در محل كار ، غیر استاندارد و خلاف قانون بوده كلیه تجهیزات تولید بتن این واحدها جمع آوری و تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند.
3 _ واحدهای غیر مجاز تولید بتن ، متعلق به هر شخص و یا ارگان دولتی و عمومی و خصوصی بایستی مستند به ما ده 13 قانون تعزیرات حكومتی ، سریعاً تعطیل و پرونده فعالیت آنها جهت سیر مراحل قانونی به دادگاه ارسال شود . با توجه به اینكه بتن نقش ممتازی در حفظ امنیت ساختمانها دارد ، به نظر می رسد تعقیب قانونی تولید كنندگان بتن غیر استاندارد از جمله تقاضاهایی است كه مدعی العموم بایستی به نمایندگی از طرف مردم بر علیه این تولید كنندگان طرح دعوی كند . این نكته در شرایطی كه كشور ما همواره در معرض خطر زلزله قرار دارد ، اهمیت دو چندانی پیدا می كند .
4 _ از دیگر مواردی كه در كنار فعالیت واحدهای غیر مجاز تولید بتن مطرح می باشد نحوه تأمین سیمان آنها می باشد . با توجه به اینكه این واحدها دارای سهمیه سیمان نمی باشند لذا موضوع تأمین سیمان این واحدها از جمله گلوگاههایی است كه می تواند مقامات دولتی و قضایی را به سمت مافیای قاچاق سیمان هدایت كند .
5 _ جلوگیری از تردد كلیه تراك میكسر ( كامیون های حمل بتن ) واحدهای تولید بتن فاقد گواهینامه استاندارد نیز از جمله اقداماتی است كه بر عهده راهنمایی و رانندگی می باشد . برای این منظور می توان از كلیه واحدهای تولید كننده بتن آماده استاندارد خواست كه آرم استاندارد را بر روی تراك میكسرهای خود نصب كنند تا به راحتی قابل تمییز از میكسرهای فاقد استاندارد باشند .
6 _ بخاطر فرسوده و مستعمل بودن اغلب ماشین آلات تولید ، انتقال و پمپاژ بتن در كشور ، برای واحدهای دارای گواهینامه استاندارد تولید بتن می توان تسهیلاتی از قبیل اجازه واردات ماشین آلات مرتبط با صنعت بتن با ارائه تخفیف ویژه برای سود بازرگانی و حقوق گمركی را پیش بینی كرد تا بدینوسیله دیگر تولیدكنندگان تشویق به دریافت استاندارد شوند .
7 _ از جمله توجیهات اولیه واحدهای غیر مجاز تولید بتن ، بحث اشتغال و بیكاری كارگرانشان می باشد . اغلب واحدهای غیر مجاز چون فاقد شناسنامه رسمی برای كارگاه خود می باشند ، لذا نمی توانند كارگران خود را بیمه كنند ( و اغلب چنین تمایل و انگیزه ای هم ندارند ) لذا دفاع این افراد از حق و حقوق نیروی كار واقعی به نظر نمی رسد . البته بخش مهمی از نیروی كار این واحد ها ، بلاخص ماشین آلات حمل بتن و كارگران این بخش ، با ارائه آموزش های لازم می توانند به راحتی در واحدهای مجاز مشغول كار شوند و می توان واحدهای مجاز تولید بتن را درصورت تعطیلی واحدهای غیر مجاز مجاب به جذب این كارگران كرد . قطعاً این كارگران اگر متخصص و تجربه آشنایی با صنعت بتن داشته باشند ، جذب این واحدها خواهند شد و در غیر اینصورت بهتر است كه این صنعت را ترك كنند.
8 _ مسئله كمبود بتن آماده برای پروژه های عمرانی نیز به هیچ وجه مورد قبول نیست ، زیرا بر اساس گزارش رسمی اداره صنایع و معادن استان ، ظرفیت تولید واحدهای مجاز تولید بتن آماده در استان تهران ، بیشتر از نیاز بتن آماده برای پروژه ها می باشد و در شرایطی كه واحدهای مجاز تولید بتن آماده با زیر 50 در صد ظرفیت خود فعالیت می كنند ، ادعای كمبود بتن آماده بخاطر تعطیلی واحدهای غیر مجاز ، واقعی نمی باشد .
در صورت افزایش تقاضا به خاطر توسعه پروژه های عمرانی نیز ، افزایش تولید واحد های موجود ، كه به تولید با تیراژ حجم بالاتر هر واحد منجر می شود ، به ارتقاء كیفیت بتن تولیدی منجر خواهد شد زیرا تنها در واحدهای با حجم تولید بالاتر است كه زمینه های جذب نیروی انسانی متخصص و كنترل كیفیت فراهم می باشد . این در حالیست كه حجم ساخت و سازها در سطح استان تهران براساس مجوزهای صادره از سوی شهرداری ها 33 درصد كاهش را نشان می دهد .
چندی پیش یك ساختمان در كرج و چند روز قبل از آن ساختمان یك بانك دیگر در خیابان اكباتان تهران و چند ماه قبل دهها هزار ساختمان دربم فروریختند .
مصالح ساختمانی غیر استاندارد ، ریشه و علت اصلی سستی ساختمانهای ایران است و برای رسیدن به نقطه مطلوب فاصله چندانی نیست . زیرا هم امكانات ، هم نیروی انسانی متخصص و هم مواد اولیه مرغوب برای تولید بتن استاندارد در كشور فراهم می باشد و در حالیكه بالاترین رده مقاومتی بتن در استاندارد ملی ایران توسط یكی از واحدهای تولید بتن ثبت و تولید می شود، پس این كار توسط دیگر واحدها نیز امكان پذیر است .
در شرایطی كه دانشجویان ایران ، سه دوره پیاپی مقام نخست المپیاد بین المللی بتن را بدست آورده اند ، شایسته نیست كه تنها 1 % سیمان تولیدی كشور بصورت استاندارد فرآوری شود .

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری