:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۳ مهر ۱۳۹۶
:: English Section
P نگاه منتقد
در حاشيه افتتاح اولين زورخانه تاجيكستان

بهرام هوشیار یوسفیآنچه به عنوان رابطه فرم و معماري در معماري سنتي مورد بحث قرار مي گيرد، در قالب معماري زورخانه به عنوان يك الگوي فضايي ورزش سنتي مطرح مي شود و مي تواند در مورد ساير ابنيه سنتي بسط يابد....
بي ترديد شئون اجتماعي هر قومي را نمي توان فارغ از بستر فرهنگي آن قوم بر شمرد.

فرهنگ نيز به عنوان يك عنصر محتوايي در طول تاريخ با داد و ستد محيط پيرامون خود تكامل پيدا مي كند و بر اين اساس فعاليت هاي اجتماعي يك جامعه، در قياس با محيط فرهنگي و بستر زماني مربوطه قابل ارزيابي است. اتاق، خانه، محله، بازار، دروازه، كاروانسرا و شهر سنتي در ارتباطي دوسويه كالبد خود را متاثر از عملكرد هاي فرهنگي انسان هاي وابسته به آن گرفته و از سويي عملكردهاي خود را با عوامل ثابت معماري از قبيل اقليم، مصالح بومي و سازه همخوان كرده اند. رابطه فرم و عملكرد در معماري همواره مشغله تئوريسين هاي معماري در دوره هاي مختلف بوده است. تفكرات مانريستي (روش گرايانه) كه ريشه در رنسانس داشته، در تقابل با مفاهيم محتوايي معماري در غرب، خصوصا دوران مدرنيسم تئوريزه شده و اساس كار مباني زيبايي شناسي در معماري قرار گرفته كه از حوصله اين مجال خارج است.
تاجيكستان اولين كشوري است كه صاحب زورخانه اي ايراني شد؛ افغانستان و لبنان نيز چنانچه برنامه ريزي هاي كميته فراملي كردن ورزش باستاني با مشكلي روبه رو نشود و حمايت وزارت امور خارجه به عنوان متولي تامين هزينه اين پروژه ها مستدام بماند يا تغييراتي كه در فضاي سياسي كشور خواهيم داشت، تاثيري بر روند تامين بودجه و احداث اين زورخانه ها نداشته باشد، زورخانه هايي خواهند داشت كه تا اين مرحله هنوز روي كاغذ قابل رويت هستند و نقشه هاي فاز يك و دو آنها تهيه شده است.
دكتر بهروز منصوري، معماري كه زورخانه هاي شهرهاي دوشنبه، كابل و بعلبك را طراحي كرده استدكتر بهروز منصوري، معماري كه زورخانه هاي شهرهاي دوشنبه، كابل و بعلبك را طراحي كرده است، درباره معماري زورخانه مي گويد: آنچه در اين كشور ها ساخته مي شود، نشانه و نمادي از معماري سنتي كشورماست. بنابراين به لحاظ مفاهيم فرمي و محتوايي سعي شده كاملا سنتي باشد، درحالي كه ساختار آن كاملا مدرن است و مسلما كسي كه آن را مي بيند، نمي گويد اين ساختمان متعلق به دوران قاجار يا صفويه است و چون بنا بر اين بوده كه نظم حاكم بر معماري ايراني براي حفظ جنبه موزه اي بنا حفظ شود، از اصول معماري زورخانه ها با همان ساختار سنتي پيروي مي كند..
طبق اظهارات دكتر منصوري، ساخت زورخانه در تاجيكستان اگر چه به همت كميته فراملي كردن ورزش باستاني و وزارت امور خارجه به سرعت انجام شد، اما در بسياري موارد نتوانسته اند از تاجيك ها در اين مورد كمكي بگيرند. به عنوان مثال كاشي كاري ها، نماهاي آجري و معرق كاري ها، همه توسط اساتيد و هنرمندان ايراني صورت گرفته است و حتي سازه ساختمان به دليل ضعف امكانات در تاجيكستان، درايران محاسبه و ساخته شده و پس از انتقال به تاجيكستان در زميني كه به اين پروژه اختصاص يافته نصب شده است! جالب اينكه اكثر كساني كه در ساخت اين پروژه همكاري دارند، ايراني هستند و بسياري از مصالح، امكانات و ابزار از جمله كاشي ها، سرويس ها و سيستم نورپردازي در ايران خريداري و به تاجيكستان فرستاده شده است.
اولين زورخانه تاجيكستانزورخانه هايي كه در تاجيكستان ساخته شد و در افغانستان و لبنان ساخته خواهند شد، عليرغم تمام مشكلاتي كه به لحاظ اجرايي براي مهندسان پروژه به همراه داشته و احتمالا خواهند داشت، بدين لحاظ كه به طور مشخص قرار است نماينده معماري ايران و نمايانگر هنر معماران و طراحان و هنرمندان ايراني باشند و ملهم از معماري زورخانه هاي سنتي و قديمي با همان ايده، عناصر بصري و فضايي، كم و بيش تكليف معمار را براي طراحي و شكل دهي به فضاي زورخانه روشن كرده اند؛ چرا كه به زعم منصوري، در طراحي زورخانه كشور تاجيكستان، اجزا، عناصر و جزئياتي چون حياط مركزي، رواق ها، تاكيد بر خط آسمان كه نقطه عطف آن در معماري زورخانه گنبد است و ساير موارد، از تعريفي كلي و اصولي پيروي مي كند و به عنوان يك بناي سمبليك چندان نيازمند نوآوري و تاويل امروزي نيست.
شايد مسئله اصلي در زمينه معماري زورخانه، زماني مطرح شود كه قرار باشد زورخانه اي در شهر تهران، نه به عنوان يك نماد و سمبل بلكه به عنوان بنايي با كاربري ويژه و البته امروزي ساخته شود. آيا در اين صورت نيز معمار متعهد به رعايت همه اصول و مباني ساختمان زورخانه است يا اينكه متناسب با شرايط روز جامعه مي تواند به تاويلي امروزي از مفاهيم در ساخت زورخانه هم بينديشد؟

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری