:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
جمعه، ۲۴ آذر ۱۳۹۶
:: English Section
P نگاه منتقد
نگاهی به صنعت سیمان در ایران

بهرام هوشیار یوسفیسيمان يكي از محصولات ساختماني استراتژيك ايران - چه در عرصه صادرات و چه در حوزه مصرف داخل- چند ماه اخير را با فراز وفرودهاي زيادي همراه بود. گاه خبري مي آمد و بازار را مملو از پاكت هاي سيمان گران قيمت مي كرد و گاه مسئولي در جايي چيزي مي گفت كه نه تنها ديگر در بازار، سيمان يافت نمي شد بلكه كارخانه دارها هم دلشان مي لرزيد كه نكند كار به تعطيلي پروژه هاي وسعت بخشي كارخانه ها بكشد.
در دولت خاتمي قرار بود كه طبق طرح جامع سيمان، دولت در قيمت گذاري سيمان دخالت نكند ولي وزارت بازرگاني نپذيرفت و استدلال كرد كه عرضه سيمان در بازار به اندازه كافي نيست و تقاضاي بالا باعث مي شود كه در صورت عدم كنترل قيمت سيمان، قيمت ها ناگهان بالا برود. البته كسي توجه نكرد كه در هيچ جاي دنيا كنترل قيمت ها توسط دولت باعث كاهش قيمت ها نشده، بلكه بازار سياه راه مي اندازد. رانت بازار سياه سيمان به گفته بسياري از دست اندركاران، تا قبل از به سبد حمايتي رفتن آن، سالانه 400 ميليارد تومان است! اكنون صرف نظر از تمامي اتفاقات، قرار است سيمان به بورس فلزات راه يابد تا كمي از حواشي اين صنعت كاسته شود.
وزير محترم بازرگاني طي مصاحبه اي در تاريخ 9/7/84 بازگشت مجدد سيمان به سبد كالاهاي حمايتي دولت را اعلام كرد. اين تصميم كه بي هيچ ارتباطي با روند درحال انجام ورود سيمان به بورس كالا به اطلاع همگان رسيد بيش از همه، دست اندركاران توليد و توسعه اين كالاي استراتژيك را متعجب كرد.
گروهي از صاحبنظران اين اتفاق را از مدتي پيش، پيش بيني كرده بودند، چراكه به نظر آنها انتظار مي رفت دولتي كه با شعار عدالت به ميدان آمده باشد، عدالت را براي سيمان اينگونه تاويل كند.
از زماني كه دولت با نرخ گذاري سيمان عملا راه را براي قاچاق اين محصول يا صادرات بي رويه آن گشود و از فعال شدن حاشيه بازار و بازار سياه چشم پوشي كرد، اين صنعت روز به روز ضعيف تر و لاغرتر شد، به طوري كه به نظر عده اي از كارشناسان، سيمان توليدي كشور تا چند سال آينده، حتي توان حضور در بازارهاي جهاني را ندارد!
از طرفي محصولي به نام سيمان و اهالي حاضر در اين صنعت از اثرگذارترين عناصر بر روند بازار سهام هستند و با مورد حمايت قرار گرفتن آن توسط دولت، به طور قطع ممكن بود تاثيرات منفي اين مسئله بر بورس در راه باشد. جالب اينكه در شرايطي كه بورس ايران با مشكلات متعددي دست به گريبان بود و هر روز از ارزش شاخص هاي آن كاسته مي شد و آن هياهوي چندماه پيش پشت اين بازار شيشه اي به سكوتي سرد و مطلق تبديل شده بود، چه سياست گذاري و چه تفكري توانست با حمايتي كردن سيمان بر اين سكوت، سايه اي از ترديدي ابدي بگستراند؟ آيا اين مسئله به نوعي دوگانگي سياستگذاري در مسائل اقتصادي كشور نيست؟
اين تصميم ديري نپاييد و قرار شد اين بار سيمان وارد بورس فلزات شود... . به نظر مي رسد اين تصميم دولت در مورد سيمان باز هم، همچون به سبد حمايتي فرا خواندن آن تصميم ناعادلانه اي بود، چراكه ورود سيمان به بورس فلزات نيازمند بسترسازي ها و تغييرهايي بود كه دولت بدون توجه به آن و كاملا شتابزده دست به اقدامي مشابه اقدام وزير بازرگاني در نهم مهر زد، چراكه آزادسازي قيمت سيمان، نيازمند اصلاح ساختار نظام توزيع سيمان و به وجود آوردن آيين نامه اجرايي كامل براي كنترل فرآيندهاي مصرف سيمان بود كه هيچ كدام از آنها در اين اقدام لحاظ نشد.
در واقع تصميم اخير هيات دولت، دومين تصميم در ماه هاي گذشته درباره سيمان بود كه متاسفانه همه ابعاد بحث سيمان را در بر نگرفت. اشتباه مضاعفي كه در مصوبه اخير هيات دولت صورت گرفت، در كنار فراموش كردن موضوع مصرف صحيح سيمان، مشكلات حاكم بر وضعيت بورس كشور بود و به نظر مي رسد مصوبه اخير هيات دولت بيش از آنكه به فكر پيدا كردن راه حلي براي مشكل توزيع سيمان باشد، به دنبال ايجاد شوك مثبت بر بورس بوده، چراكه به قولي بيش از 25درصد سهام بورس اوراق بهادار متعلق به شركت هاي سيماني است و به خاطر آشفتگي بازار بورس و ركود حاكم بر اين بازار، تصور شده كه در صورت آزادسازي قيمت سيمان شاهد رشد سهام شركت هاي سيماني و به تبع آن رونق نسبي در بورس خواهيم بود، حال آنكه وضعيت به وجود آمده در بورس، دلايل متعددي دارد كه عرضه سيمان به نرخ تعادلي يا آزاد، در دل اين دلايل به چشم نمي آيد. لذا به نظر مي رسد كه اين مسكن، حداكثر تا يك ماه كاربرد داشته باشد و مشكلات بورس پس از آن مجددا خود را نشان بدهد.
شركت هاي توليدكننده سيمان در بين شركت هاي حاضر در بورس اوراق بهادار، سود بهتري را با همين وضعيت فعلي كسب مي كنند و كساني كه معتقدند تنها راه حل مشكلات صنعت سيمان، بالا بردن قيمت سيمان است، نگاه مقطعي به اين صنعت دارند، چراكه در صورت ورود ايران به پيمانWTO كه پيوستن به پيمان كيوتو از پيش شرط هاي آن است، قيمت تمام شده سيمان با در نظر گرفتن حمايت هاي ناشي از تامين سوخت سوبسيددار و الزام به رعايت مسائل زيست محيطي ناشي از آلودگي هاي توليد سيمان، كل فعاليت اين كارخانه ها را با بحران مواجه خواهد كرد، لذا لازم است كساني كه ادعاي صادرات سيمان ايران در سال هاي آينده را دارند، به اين مسائل نيز توجه كنند كه سيمان را با چه قيمتي توليد و با چه قيمتي صادر خواهند كرد.

پینوشت:
زیباشهر سه شنبه ۴ بهمن ۱۳۸۴

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری