:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۳۰ مرداد ۱۳۹۶
:: English Section
P نگاه منتقد
شهر؛ مامنی برای ظهور تفاوت‌ها و تضادها...

Ali Soltani علی سلطانی
شهر کهن، مقر شبکه‌های انسانی همگونی بود که برای اولین بار در «اور» گرد هم آمدند. ولی شهر امروزی، بستر چیدمان تضادها و تفاوت‌ها و صحنه رویارویی و تحرک سریع آنها است....
شناسه مکانی یک اجتماع انسانی چگونه توصیف می‌شود؟ آیا همه ادراک محیطی را می‌توان در واژه‌ای به نام شهر خلاصه کرد؟ اسپنگلر Oswald Spengler، کلمه «روح» (Soul) را برای بیان جوهره و شخصیت شهر بکاربرد. این تعریف اگرچه کلی و مبهم می‌نماید ولی بار معنایی انحصاری بودن را به همراه دارد. در برابر این تلقی سطحی‌نگرانه که اجتماع ساختمان‌های حومه‌ای را «گتو» بنامیم، می‌توان از تفاوت‌های آنها سخن گفت؛ هویت یک شهر یا حومه شهری با میزان تفاوت‌های متمرکز در آن شناخته‌می‌شود. مگر نه اینکه ارسطو می‌گفت: «آدمیان مشابه به هم، خالقان شهر نیستند».
آیا شهر را می‌توان بمثابه یک زبان یا نظامی از نمادهای زبانی دانست؟ زبانی که سیر تطور تاریخی را طی کرده و به تعبیر مامفورد، «محصول زمان» است. زبان شهر آمیخته به واژگان رسمی، ژست‌های گفتاری، ساختار کلامی و کنایه‌های عرفی است که در رفتارها و دیالوگ‌های روزانه شهروندان با کالبد شهر در جریان است. آیا این همان روح شهر است؟ ادراک محیط و باسخ به آن؟ تصویرهای ذهنی که از شهر و عناصر آن ساخته‌می‌شود سبک نوشتاری این زبان است که در قالب ارتباط مولفه های مکانی، دریچه‌ای برای زدودن ایهام میان انتزاع و واقعیت می‌گشاید.
فوران واژه‌ها، تمثیل‌ها و تقریرها، ناظران این تابلو را به تحرک دانستن وا می‌دارد ولی همانطور که «هیچ ترجمه‌ای دقیق نیست» در فهم زبان شهر نیز، پیچیدگی‌ها و تضاد‌های بارزی بین ناظران بوجود خواهد آمد چه بسا سطح معرفت و قوه درک آنان را نیز به نمایش بگذارد. ولی این دگراندیشی و «جور دیگر دیدن»، عارضه‌ایست میمون، هر چند به گمان دریدائی «هیچ چیز خارج از متن وجود ندارد» ولی زبان‌های واسطه، فولکورها و گویش‌های عامیانه، تاویل‌های متفاوتی را به متن تحمیل خواهد کرد. تاویل‌هایی که گاه چنان گرفتار دوالیته (دوگانگی)اند که نماد عشق را در کنار نفرت و بخشش را بجای خست می‌نشاند!
این هویت‌های چندگانه و کثرت بالقوه، شهر را اما، از فرای همسانی به تنوع می‌برد و ارزش و مدنیت شهر را در ترازویی، به نام آستانه تحمل‌بذیری در برابر تعارض‌ها و تضادها می‌سنجد. شهر خلاق، شهری است که در اندیشه کنترل و حذف تفاوت‌ها و تنوع‌های موجود نباشد و جریان غالب، فربه‌کردن خود را در هضم غریبه‌ها یا گروه‌های نژادی و درآمدی خاص نجوید. چنین شهری بطور پیوسته، امکان تولید کردن و نوشدن را خواهد داشت و به شهادت شهود تاریخ، حیات و ممات آن در گرو بذیرفتن تفاوت‌هاست.

پینوشت:
Letter to a Japanese Friend, in Derrida and Différance, 1988
Spengler, Oswald. The Decline of the West. 1918
Mumford, Lewis. The City in History , 1961


P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری